Waarom je een eclipsbril nodig hebt

Recht in de zon kijken doet pijn, dus normaal gesproken kijk je vanzelf weg. Tijdens een zonsverduistering ligt dat anders. Doordat de maan een deel van het zonlicht blokkeert, lijkt het licht minder fel en houd je het langer vol om te blijven kijken. De straling die je oog binnenkomt is echter vrijwel even sterk als anders. Binnen enkele seconden kan die het netvlies beschadigen.

Je voelt daar op het moment zelf niets van, omdat het netvlies geen pijnzenuwen heeft. De schade merk je pas uren later, als er een wazige of donkere vlek in je beeld zit. Die vlek gaat vaak niet meer weg. Oogartsen zien na iedere verduistering patiënten met blijvende netvliesschade. Ook in de zomer van 2026 adviseerden ze daarom om alleen met een gecertificeerde eclipsbril te kijken.

Het verschil met een zonnebril

Een gewone zonnebril, hoe donker ook, laat grofweg 10 tot 20 procent van het zichtbare licht door. Een eclipsbril laat ongeveer 0,001 procent door. Dat is tienduizend keer minder. Daarnaast filtert de folie vrijwel alle ultraviolette en infrarode straling weg, de straling die het netvlies beschadigt zonder dat je er iets van merkt.

Als je een eclipsbril binnenshuis opzet, zie je niets. Alleen een felle lichtbron zoals de zon komt erdoorheen, als een scherp oranje schijfje.

Waaraan herken je een veilige eclipsbril?

Let bij aanschaf op deze punten:

Op het montuur staat de norm ISO 12312-2 (soms geschreven als ISO 12312-2:2015).
De naam en het adres van de fabrikant staan erop vermeld.
De folie is onbeschadigd. Een bril met krassen, gaatjes of loszittende folie kun je beter weggooien.
Koop bij een betrouwbare verkoper. Bij eerdere eclipsen doken online partijen op met een opgedrukt ISO-nummer dat nergens op gebaseerd was.

Heb je nog een eclipsbril van 12 augustus 2026? Als de folie gaaf is en de bril droog en plat bewaard is, kun je hem in 2027 opnieuw gebruiken. Controleer de folie voor gebruik tegen een felle lamp. Zie je beschadigingen of kleine lichtpuntjes, gebruik de bril dan niet meer.

Wat je nooit moet doen

Er bestaan hardnekkige huismiddelen die geen van alle veilig zijn. Kijk nooit naar de zon door:

een of meer zonnebrillen op elkaar
beroet glas of een cd
röntgenfoto's of fotonegatieven
een camera, verrekijker of telescoop zonder speciaal zonnefilter aan de voorkant

Vooral dat laatste is gevaarlijk. Een verrekijker of telelens bundelt het zonlicht en brandt binnen een seconde door een eclipsbril en door het netvlies heen. Een eclipsbril achter het oculair houden helpt dus niet; een zonnefilter moet altijd vóór de lens zitten.

Kijken zonder eclipsbril

In augustus 2026 waren eclipsbrillen op het laatst vrijwel nergens meer te koop. Je kunt een verduistering dan indirect volgen:

Gaatjesprojectie. Prik met een naald een gat in een stuk karton en laat het zonlicht daardoor op een wit vel papier vallen. Op het papier verschijnt een klein beeld van de gedeeltelijk bedekte zon. Hoe groter de afstand tussen karton en papier, hoe groter het beeld.
Keukenzeef of vergiet. Ieder gat werkt als een kleine projector. Tijdens de eclips van 2026 waren op deze manier overal schaduwen met sikkelvormige beelden te zien.
De schaduw van een boom. De kleine openingen tussen de bladeren projecteren hetzelfde effect op de grond.
Livestreams van sterrenwachten en ruimtevaartorganisaties, bijvoorbeeld als het bewolkt is.

Bij indirect kijken sta je met je rug naar de zon en kijk je alleen naar de projectie. Dat is zonder gecertificeerd filter de enige veilige methode.